انجمن علمی دانشجویان تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش در تاریخ 2322-1224 7 3,4 2017 02 19 Situation of Iranian Hajj Pilgrims after Mongol Invasion وضعیت حج‌گزاری ایرانیان پس از حمله مغول 31 48 71174 FA ابوالفضل ربانی دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه تهران Journal Article 2019 05 29 حمله مغول به ایران در سال 616 هجری کشورمان را با بحران‌های جدی در همه زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روبرو کرد و تا سالیان سال آثار حمله و استیلای طولانی مدت قوم مهاجم در این عرصه‌ها خود نمایی می‌کرد. حج با توجه به ابعاد مختلف مذهبی سیاسی و اجتماعی آن از عرصه‌های بروز بحران بود. از سوی دیگر با توجه به ماهیت سیاسی اجتماعی حج می‌توان آن را از ارکان مهم مشروعیت‌بخشی به حاکمان مسلمان برشمرد و رقابت حکومت‌های مختلف در پر رنگ کردن نقش خود در مراسم حج از نمودهای این اهمیت بود. ناهمخوانی کیش مغولان با اسلام و حج، چاره‌اندیشی برای بحران را مشکل‌تر می‌نمود. نوشتار حاضر با مرور برخی از منابع مرتبط با توجه به نظریه بحران اسپرینگز در پی تبیین چگونگی رویارویی مسلمانان و به‌ویژه نخبگان ایرانی با بحران‌های یادشده در موضوع حج‌گزاری می‌باشد. تطبیق مراحل مختلف نظریه یادشده با فعالیت‌های کنشگران و تبیین راهکارها روش تحقیق را شکل می‌دهند. براساس یافته‌های پژوهش، نخبگان ایرانی با نفوذ در دربار مغولان و ایلخانان توانستند اجازه حج‌گزاری را از آنها دریافت کنند. ایجاد ثبات نسبی در زمینه‌های اقتصاد و امنیت، جذب حاکمان مغول به سوی اسلام، استقلال کاروان ایرانی از کاروان عراق و اعزام کاروان ایرانی از شیراز به مکه از دیگر چاره‌هایی بود که اندیشمندان ایرانی در برابر بحران‌های یادشده ارائه کردند. https://pdtsj.ut.ac.ir/article_71174_bf6c6e1c2845120d7b504b931f1e34db.pdf