پژوهش در تاریخ

پژوهش در تاریخ

جغرافیای تاریخی منصوره از تأسیس تا افول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه تهران
چکیده
جغرافیا دانش دریافتن روابط و وابستگی‌های میان عوامل محیطی یعنی زمان و مکان، و اشکال گوناگون زندگی بشر در بستر تاریخ است. همانند جغرافی‌دانان، مورخان نیز موضوعاتی همچون وضعیت و موقعیت طبیعی زمین، مرزها و نوع راه‌ها و ... را مورد مطالعه قرار داده‌اند که همه از عوامل تاثیرگذار زندگی بشر در طول زمان و در بستر تاریخ هستند. همچنین آنان اهمیت یک منطقه را به لحاظ نظامی، اقتصادی، اجتماعی، مذهبی و ... در طول تاریخ شناسایی می‌کنند. جغرافی‌دانان و مورخان نخستین اسلامی گزارش‌های ارزشمندی دربارۀ ساخت و موقعیت شهرهای اسلامی داده‌اند؛ از جمله منصوره (Mansora) که بعد از فتح سند ساخته شده و از شهرهای مهم قرون نخستین به شمار می‌رود. اینکه موقعیت جغرافیایی منصوره کجا بوده و چه کارکردهای سیاسی‌ای در سند داشته است، مسئله‌ای است که ما را به بررسی جغرافیای تاریخی منصوره با تمام توصیفات در این مقاله کشانده است.

عنوان مقاله English

Historical Geography of Mansoura From Foundation until Fall

نویسنده English

Feyzan Ja'farAli
-     ابن اثیر، الکامل، ترجمۀ ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، نشر موسسه مطبوعات علمی، تهران 1371ش
-     ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ترجمۀ آیتی، عبدالمحمد، نشر موسسه مطالعات و تحقیقات، 1363ش
-     ابوالقاسم محمد ابن حوقل، صوره الارض، نشر دارصادر، افسیت لیدن، بیروت 1938م
-     ابوالقاسم عبیداللّه بن عبداللّه ابن خردازبه، المسالک والممالک، انتشارات دارصادر، بیروت، بی‌تا.
-     ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، القانون المسعودی، ج1، مصحح عبدالکریم سامی جندی، نشر دارالکتب العلمیه، بیروت
-     -----------، تحقیق ما للهند، نشر عالم الکتب، بیروت 1403هـ
-     ادریسی، ابوعبداللّه محمد بن محمد عبداللّه، نزهه المشتاق فی اختراق الآفاق، نشر عالم الکتب، بیروت 1409هـ
-     اسماعیل بن علی ابوالفداء، تقویم البلدان، نشر مکتبه الثقافه الدینیه، قاهره
-     اصطخری، ابواسحاق ابراهیم بن محمد، المسالک الممالک، نشر دارصادر، لیدن افسیت، بیروت 2004م
-     -------، المسالک الممالک، نشر الهیه العامه لتصورالثقافه، قاهره.
-     بلاذری، ابوالحسن احمد بن یحیی، فتوح البلدان، ترجمۀ محمد توکل، نشر نقره، تهران 1337ش
-     جوزجانی، منهاج الدین سراج، طبقات ناصری، نشر دنیای کتاب، تهران 1363ش
-     حسنی، شرف عبدالحی، نزهه الخواطر و بهجه المسامع و النواظر، نشر مطبعه دائره المعارف العثمانیه، حیدر آباد دکن.
-     حموی، یاقوت، معجم البلدان، نشر دارصادر، بیروت 1995م
-     ----------، معجم البلدان، ترجمۀ  نشر سازمان میراث فرهنگی کشور، 1383ش
-     خلیفه ابن خیاط، ابوعمرو، تاریخ خلیفه ابن خیاط، تحقیق، نجیب فواز، نشر دارالکتب العلمیه، بیروت 1415هـ/1995م
-     دمشقی، شمس الدین محمد بن ابیطالب، نخبه الدهر فی عجائب البر و البحر، انتشارات اساطیر، تهران 1382ش
 
-     رامهرمزی، بزرگ بن شهریار، عجائب هند، ترجمه ملک زاده، محمد، نشر بنیاد فرهنگ ایران، تهران، 1348ش
-     سهراب، عجائب الاقالیم السبعه الی نهایه العماره، نشر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، تهران بی تا.
-     شرر، عبدالحلیم، تاریخ سند، نشر دلگداز پریس لکهنو 1907م
-     عطاردی، عزیزاللّه، سیری در کتابخانه‌های هند و پاکستان، انتشارات عطارد، چاپ اول، 1388ش
-     گنجی، محمدحسین، وثوقی، محمدباقر و دیگران، وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی، نشر بنیاد ایران‌شناسی، تهران 1386ش
-     مجهول المولف، مجمل التواریخ والقصص، تحقیق بهار، محمدتقی، نشر کلاله خاور، تهران بی‌تا.
-     مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین، مروج الذهب، ترجمۀ پاینده، ابوالقاسم، انتشارات علمی و فرهنگی، 1374ش
-     مقدسی، ابوعبداللّه محمد بن احمد، احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم، ترجمه منزوی، علینقی، نشر شرکت مولفان و مترجمان، تهران 1361ش
-     ندوی، سید سلیمان، خلافت اور هندوستان، نشر مطبع معارف، اعظم گره هند، 1350هـ
-     ندوی، سید سلیمان، هند و عرب کی تعلقات، نشر هندوستانی اکادمی، اله آباد یو پی هند 1930م
-     ندوی، سید ابوظفر، تاریخ سند، نشر مطبع معارف، اعظم گره، هند 1366م
-     یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ یعقوبی، ترجمۀ آیتی، محمد ابراهیم، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1371ش
-     ------، البلدان، نشر دارالکتب العلمیه، بیروت 1422هـ.
-     ------، البلدان، ترجمۀ آیتی، محمد ابراهیم، نشر بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1347ش
-     نسخه خطی صوره الارض، ابن حوقل، نسخه مصری
-     نسخه خطی فارسی المسالک والممالک، اصطخری، کتابخانه مجلس شورای اسلامی
-   Gupta, om, Encyclopaedia of India, Pakistan and Bangladesh, vol. 9, Published by; Isha Books D43, Prithviraj Road, Adarsh Nagar, Delhi.
-   Y. Friedmann, AL-Mansura, Encyclopedia of Islam2, vol. 6